Jij doet ertoe
Een korte lezing  van Hans van Zanten tijdens een viering in de Walburgis, centrum voor spirituele en religieuze cultuur in Arnhem.

Jaren geleden ontmoette ik Mandla Mentor, stichter van The Mountain of Hope in Soweto Zuid- Afrika.  Een kleine, donkere man met een monumentale uitstraling. Ik was direct diep onder de indruk van zijn openheid en vriendelijkheid.

Hij toverde met behulp van jongeren een enorme vuilnisbelt in Soweto om in een prachtige tuin met een groot gebouw waar muziek gemaakt wordt, theater gemaakt wordt en jonge kunstenaars hun ateliers hebben.

———-
Hij vertelde mij: wij leven Ubuntu, wij zijn Ubuntu. Daarom lukt ons dat. Ubuntu betekent: IK besta omdat jij bestaat. Jij bestaat omdat IK besta. Wij bestaan omdat jullie bestaan. Jullie bestaan omdat wij bestaan. Hij zei dat niet als een zinnetje uit de reclame, hij raakte, diep in mijn hart. Hij was Ubuntu. En ik was Ubuntu.

———–
Mensen vragen mij soms: zijn Boeddhisten niet erg in zichzelf gekeerd met hun meditatie? Is mediteren niet erg navelstaren en egocentrisch? Dan moet je het volgende weten:

Boeddha en Christus zijn min of meer spirituele partners die zo’n 500 jaar verschillen. Zij openden beiden het menselijk bewustzijn naar individualiteit. Dat was nieuw, revolutionair. Boeddha werd geboren als als prins Sakyamuni en Christus als Jezus.

————-
Boeddha zag dat er lijden was. Hij liep als jonge jongen het ouderlijk paleis uit en was helemaal ondersteboven van al dat lijden dat hij zag.

  • Hij ging op zoek naar de oorzaken van dat lijden en ontmoette het IK.
  • Hij onderzocht het IK en ontmoette gehechtheid. Gehechtheid aan ‘de mensen naar je hand zetten’, gehechtheid aan sympathie en antipathie, gehechtheid aan toelaten en uitsluiten.  Hij ontmoette ook weerzin, met name weerzin tegen verandering, weerzin tegen het vreemde en weerzin tegen de dood.
  • Boeddha ging op zoek naar wat een oplossing zou zijn voor dat lijden. Hij vond ‘Het Oorspronkelijke Gelaat’.
    Hij ondervond dat als hij zich losmaakte van zijn overtuigingen en patronen, als hij zich losmaakte van het opdelen van de wereld in goed en kwaad, ik en gij, dat hij dan alles kon omarmen en niets hoefde af te wijze.
    Dat gaf rust. Dat maakte zijn geest, zijn leven ruim en stil. Dat bande alle tweeslachtigheid uit. Dat gaf hem inzicht en wijsheid en maakte lijden onmogelijk. Dat toonde hem zijn Oorspronkelijke Gelaat.
  • Hij vond daarmee de oorzaak van geluk. Hij ontdekte dat hij al die tijd al Boeddha was. Hij vond de verborgen Boeddha in zichzelf.

———————
Het overdragen van dit inzicht en die wijsheid werd zijn levensmissie. Evenals de methode waarmee hij tot dit inzicht gekomen was. Die methode heet mediteren. Dat is ‘Laten gaan’ en ‘Los Laten’. In Tibetaans ‘Tongpa’.

Er is geen andere weg, zei hij, dan naar binnen keren. Er is geen andere weg, zei hij, dan jezelf onderzoeken om tot het inzicht te komen dat het IK lijden veroorzaakt. Er is geen andere weg om lijden op te heffen, zei hij, dan onthechten aan dat egocentrisme.

Hij zei ook: volg mij niet, doe mij niet na, maar onderzoek zelf. Ga zelf die weg. Vind de verborgen Boeddha in jezelf, vind je Oorspronkelijk Gelaat.
Het ontstaan van dát inzicht dat ieder alleen maar persoonlijk voor zich kan verwerven, door zelf de weg te gaan, was in die tijd een revolutionaire stap in bewustzijn.

————-
In Boeddhisme noemen we dit inzicht: de vier edele waarheden: er is lijden. Er zijn oorzaken van lijden. Er is geluk. Er zijn oorzaken van geluk. Het onderzoeken van dit inzicht noemen we de Dharma, het pad, de weg die leidt naar verlichting en innerlijk geluk.

—————-
Boeddha zei: leer jezelf goed kennen. Kijk in de spiegel en ontdek dat wie je wezenlijk bent. Wees de Getuige van jezelf. Ontdek dat je vrij bent om te weten en om te kiezen. Niet de stam bepaalt, niet de goden, niet de etnische groep, niet de sutra’s, niet het volk, niet de natie. Elk mens is vrij om zelf te denken, te voelen en te handelen en te kiezen. Daarin ligt zijn kracht en vermogen. Elke dag, elk uur, elke minuut. Niemand anders kan dat voor je doen, niemand kan dat van je overnemen. Dat is totale vrijheid.
Wij noemen dat abusievelijk verantwoordelijkheid. Maar verantwoordelijkheid is niets anders dan: antwoord geven. En, zei Boeddha, jouw antwoord doet ertoe. Het brengt lijden of geluk!

————————–

Toen, 500 jaar later, toen de boodschap een beetje begon door te dringen, kwam Christus, zijn businesspartner. De essentie van zijn leven als Jezus op aarde was laten zien wat een mens allemaal vermag, wat elk van ons in potentie is. Daar is een woord voor: Liefde.

Jezus laat persoonlijk, als individu, zien dat leven met Christus in je hart pure Liefde is. Die Liefde zegt maar één ding: Jij doet ertoe. Niet IK doe ertoe, maar jij doet ertoe. Niet de Thora, niet de priesters, niet de bijbel doen ertoe. Jij doet ertoe.

Christus, als Jezus op aarde, wijst de individu geworden mens op de mogelijkheid tot verbinding. Hij laat zien hoe de onderlinge afhankelijkheid uit het Boeddhisme werkt, wat daarin werkt, vanaf het beginloze begin tot het eindloze einde.

Hij wijst op de mogelijkheid tot Liefde, het nadrukkelijke oog voor de ander, ook al toont zich dat in verdwazing, in romantiek, sentiment of een crime passionelle. Ook Christus zei: Omarm alles, wijs niets af. Ook Christus zei: IK besta omdat jij bestaat.

————————–

Liefde laat de blinde zien en de dove horen. Bedoeld wordt: Liefde opent bewustzijn voor de ander, gevoel voor de ander. Jíj doet ertoe!

Liefde scheurt de sluier van het IK aan stukken en opent de ervaring van je diepste wezen, je Boeddhanatuur, van het Oorspronkelijk Gelaat, van het Ene. Het IK is het wolkendek dat verbergt wie je bent, dat jou verleidt met illusies, schijngestalten en roze suikerspinnen. Het IK creëert hebzucht, jaloezie, afgunst en agressie. Maar bovenal creëert het scheiding en isolement.

—————————–
Toen ik in voor de kerk trouwde hoorde ik: Wat God verenigd heeft zal de mens niet scheiden. Maar dat geldt niet exclusief het huwelijk. Dat geldt het hele leven. Wij leven in God. Wij leven het Oorspronkelijk Gelaat.

Jij bent een verborgen Boeddha. Jij bent een verborgen Christus. Wij zijn dat allemaal. Verborgen, totdat we voor de tweede keer geboren worden en ontwaken. Dan krijgen we het inzicht en de ervaring dat het Koninkrijk op deze aarde is, in ons, in alles wat leeft en is. Het is altijd al geweest en altijd zal het zijn.

Al ben je nog zo ingenomen met jezelf, al hoor je jezelf nog zo graag praten, al ben je nog zo trots op je wat je bereikt hebt en nog zo egocentrisch, niemand is ook maar één milliseconde niet verbonden geweest met God. Niemand kan uit die Liefde vallen.

Leonard Cohen zingt: There is a crack in everything. That’s where the light gets in. Het licht breekt altijd door. Je kunt het zien of….missen!

————————-

Zoals het hart verbonden is met het bloed, met de zenuwen, met de organen en ledematen, zo ben IK verbonden met jou, zijn wij verbonden met de mensheid, is de mensheid verbonden met de aarde en de aarde met de hele kosmos. Eén smaak, één Leven, éen Licht.

En zoals het hart niet zonder lichaam kan, kan God niet zonder kosmos, niet zonder aarde, niet zonder mensheid, niet zonder ons, niet zonder jou. Zonder jou, jij persoonlijk, jij individueel, zonder jou is er geen hart. Zonder jou is de wereld leeg, de kosmos levenloos en God dood. Zonder jou besta IK niet. Jij vluchteling, jij misdadiger, jij gelovige, jij zwerver, jij in welke vorm je ook vertoont: Jij doet ertoe.
Lieve mensen, kijk zo eens om je heen. Kijk zo eens naar wie naast je zit. En zie hoe je perspectief verschuift. Voel hoe de Liefde aanklopt. En laat gaan. Tongpa.

Print Friendly